Biyografi

Hammâmizâde İsmail Dede Efendi (1778-1846)

  • 3 dk okuma süresi
  • -
  • 0
Hammâmizâde İsmail Dede Efendi (1778-1846)

Hammâmizâde İsmail Dede Efendi; 9 Ocak 1778’de, Kurban Bayramı’nın ilk günü, Şehzadebaşı’nda, Süleyman Ağa ve Rukiye Hanım’ın oğulları olarak dünyaya teşrif ederler.

18. asrın en mühim şahsiyetleri arasında yerini alacak olan Süleyman Ağa ve Rukiye Hanım’ın bu çocukları, doğduğu güne binaen İsmail ismini alır ve baba Süleyman Ağa’nın bir hamam işletmecisi olması sebebiyle ‘hammâmizâde’ lakabıyla anılır.

Musikiye oldukça alakalı olan İsmail, sekiz yaşına geldiğinde ilk tahsilini tamamlayacağı Çamaşırcı Mektebi’ne başlar. Sesinin güzelliği ve musikiye olan kabiliyetiyle dikkati çeken İsmail, daha çocuk yaşta iken musikideki istidaatını gösterir ve okulun ”ilahi başıcısı” seçilir.

Bu yıllarda iken devrin musiki üstadlarından olan, Anadolu Kesedârı Uncuzâde Seyyid Mehmet Emin Efendi ile yolları kesişir. İsmail’in ilahi okuyuşunu dinleyen Seyyit Mehmet Emin Efendi Onu talebeliğe kabul ederek özel dersler vermeye başlar. İsmail’in ilk musiki hocası olan bu zat-ı muhterem, İsmail’i çok sever ve kendi çocuklarından ayırt etmez.

On dört yaşına geldiğinde Deftardârlık’ta; baş muhasebe kaleminde, ‘Kâtip Muavini’ olarak çalışmaya başlar. İsmail, bu kalemde hem çalışır hem de musiki ile alakasını kesmeden musiki terbiyesi alır. Bu arada da bir Mevlevi tarikatına bağlanmıştır.

Mevlevihânede Ali Nutki Dede ve kardeşi Abdulbaki Nasır Dede’den mevlevi terbiyesi almaya başlayan İsmail, yanısıra Abdulbaki Nasır Dede’den aldığı ney dersleri ile musiki kimliğini ön plana çıkartmış ve neyzen olmuştur.

1001 günlük çile süresini tamamlayarak ‘resmen mevlevi ‘ olarak dergâhta hücre sahibi olmaya hak kazanır. Dervişe ”Asıl çile şimdi başlar” sözünü söylemek gelenektir ya! İsmail dede için de asıl çile hakikaten bundan sonra başlayacaktır.Çilede iken ”Zülfündedir benim bahtı siyahım” mısrasıyla başlayan güfteli şarkısı çağın musikişinasları arasında ilgi görür. Gün geçtikçe şarkıyı dinlemek, öğrenmek ve bestekârını tanımak isteyenler ile tekkenin ziyaretçi sayısı artmaya ve namı duyulmaya başlar.İsmail Dede’nin namının, dönemin padişahı olan 3. Selim’in kulağına gitmesiyle saraya daveti gecikmez. Şeyhinden izin alarak padişah huzuruna çıkan İsmail Dede, okuduğu eser karşılığında padişah tarafından beğeni ve mükafata layık görülür; tarafına bir altın kese hediye edilir.O günlerde saraylı olan Nazlıfer hanımla evlenir. Saraylı Nazlıfer hanım ile evlendikten iki sene sonra şeyhi Nutki Dede’yi kaybeder. Bu derin acıdan bir sene sonra üç yaşındaki oğlu Salih’in vefatı onu iyice sarsar ve derinden yaralar. Oğlu Salih için bir mersiye besteler. Bu mersiye büyük yankı uyandırınca saraya bir kez daha çağrılır ve haftada iki kez huzur fasıllarına katılması istenir. Hammâmizâde İsmail Dede’nin ünü artık İstanbul’a yayılmıştır.

3. Selim, Dede’nin yetişmesinde büyük katkılar sağlamış muhterem kişilerdendir. Kara talih bu ya! 1808’de annesi Rukiye Hanım’ın ve 3. Selim’in ölüm haberini aldıktan iki yıl sonra, oğlu Mustafa’nın da hayata gözlerini yummasının acısını yaşar. Üstüste sevdiklerini ve yakınlarını kaybeden Dede büyük ıstıraplara gömülür.

3. Selim’den sonra sarayda layık olduğu ilgi ve alakayı göremeyen İsmail Dede Efendi, saraydan müsaade isteyerek hac yolculuğuna çıkar. Hicaz’da iken kolera hastalığına tutulan ihtiyar ve yorgun İsmail Dede Efendi doğduğu gün olan Kurban Bayramı’nın birinci günü Mina’da iken hastalığa yenik düşerek son nefesini verir. Cenazesi Cennetu’l Mualla’da Hz. Aişe’nin ayak ucuna defnedilir. (30 Kasım 1846)Türk Sanat Müziği’nin büyük bestekârı , ser müezzin-i şehriyâri, musahib-i padişahi, reis-i fasl-ı hümayun, Mevlevi-nayzen, na’athan, hânende Hammâmizâde İsmail Dede Efendi’yi unutmamak dileğiyle…

 

Etiketler
hayat edebiyat Aşk Dergi Dünya genç Yürek Mümin Musıki Türk Sanat Müziği

Yazar Hakkında

Yorumlar

  • 0 Yorum
Ziyaretçi olarak yorum yapıyorsun, dilersen Giriş yap