Alternatifsiz(!) Tarih

Yıllar öncesinde izlediğim bir film var, Ata Demirer' in başrolünde oynadığı. "Osmanlı Cumhuriyeti" adlı bir film, izleyenler bilir.

Mustafa Kemal' in ağaçtan düşüp sonrasında vefat etmesiyle başlar film. Devamında uzunca bir tarihsel atlamayla, 2000' li yılların Osmanlı Cumhuriyeti' ne seyahat edilir. Belki adına küçük Anadolu demek daha doğru olur. Amerika ve Avrupa çekişmesinin ortasında, şekil olarak modern zamanların meşruti monarşisiyle yönetilen bu koca devletçik yine İstanbul' dan Ankara' ya uzanan devasa(!) coğrafyanın üzerinde, kuklacının parmaklarının arasından sarkan ipin ucunda sallanan kuklalar misali Allah'a emanet durmaktadır. Senaristin bakış açısı ve ideolojisiyle yorumlanan, acaba Mustafa Kemal olmasaydı ne olurdu, yahut ne olmazdı? şeklindeki sorunun cevabı olarak zihinlerde inşa edilen Osmanlı Cumhuriyeti, bir bakıma zamanın başlamasından bugüne değin ''acaba olsaydı ne olurdu ve olmasaydı ne olurdu?'' şeklindeki sorulara ve sorgulamalara özgünlük ve sıradanlık arasında gelip giden bir bakış açısı sunmakta. Açıkçası ilksel olması hasebiyle takdir edilesi. Fakat bu gibi çalışmalarda alternatif tarih bakımından atlanan pek çok nokta var. Madem alternatif tarih bağlamında alternatif bir zamanı düşlüyoruz, o halde sorguladığımız olaylar, kişiler ve şeyler dışında geriye kalan ne varsa, neden olduğu yerde çakılı kalsın, Yahut neden alternatif tarih bağlamında sorulan bir sorunun tek bir cevabı olsun..? Açıkçası sorular listeler halinde uzar gider. İşte bu durumda şuraya dikkat etmemiz lazım. Alternatif tarih bağlamında ele aldığımız konu, isteyenin dilediği bakış açısıyla değerlendirebileceği, yine dilerse istediği kadar saçmalayabileceği, zalimleri kahraman soysuzları seçkin kişiler olarak hayal edebileceği, bilim-kurguvari ilerlemeleri tarihi sürece monte edebileceği muazzam bir alan. Tam anlamıyla sınırsız ve sorumsuz davranmaya teşvik eder yapıda. Nitekim Hristiyan bir birey, Kudüs'ün elden çıkmadığı, kadim Ortadoğu coğrafyasına yayılmış Hristiyan bir millet tezahür ederken; Müslüman bir birey de Puvatya' da Franklara galebe çalmış ve İslam'ı Avrupa' nın merkezine yaymış bir medeniyeti hayal edebilir.

Yazının başında ele aldığım filmi de tüm bunları göz önüne alarak değerlendirmek gerek. Düşünün Mustafa Kemal olmasaydı filmde gösterilenler olabilirdi.Yahut adı ve cismi farklı bir lider farklı bir zaman diliminde Anadolu'nun ayağa kalkmasına öncülük edebilirdi. Düşünün, Orta Asya' da değilde Hindistan coğrafyasında yaşamış olduğumuzu, atlara değil fillere hükmeden bir ulus olarak anılacaktık. Edison'un ampulü icat etmediğini düşünün. Şimdi karanlıkta mı yaşıyor olacaktık? Tesla' nın elektriği aktarım modelini düşünün. Ahtapot gibi direkleri ve yerin altını saran kablolar yerinde mi olacaktı? Kim bilir değil mi neler olur ya da neler olmazdı? Peki, bir de yazının hiç kullanılmadığını düşünün. Bilimsel ilerlemenin ne durumda olacağını buna bağlı olarak yine nüfusa etkisinin ne olacağını, modern zamanlara erişmenin mümkün olup olamayacağını düşünün. Mesela yazının yerine sesli iletişimin kullanımının orijinal fikirlerle geliştirildiğini ve sesin kullanımının değiştiğini düşünün. Kim bilir o halde bugün yazdıklarımı okumayacak belki de dinleyecektiniz, belki de hissedecektiniz sadece. Tüm bunları hakiki manada bilemeyiz fakat düşleyebiliriz.

Alternatif tarihte teori üretmek hayal gücünün genişliği ve bir o kadar da bilgi birikimiyle alakalı. Hayal gücünüz ne kadar genişse o kadar çeşitli teoriler üretirsiniz. Hakikatte her insanın hayal gücü sınırsız olmalı siz sınırlandırmadığınız müddetçe. Ama şurası var ürettiğiniz teoriler her bireyde aynı etkiyi göstermeyebilir ya da siz ne kadar mantıklı temeller üzerine oturtsanız oturtun teorilerinizi. Sizi dinleyenlere bu teoriler uçan balinalar kümesi kadar mantıksız ve saçma gelebilir. Fakat bu bir uğraş belki bir hobi ilgilisine değişir. Ama şu bir gerçek; ilgi çekici bir alan ve ilgilisine özgürce hareket edebilmeyi vaat ediyor.

Bu yazımda ufaktan bir giriş yaptım alternatif tarihe ve bu bağlamda bir kaç teoriye , ilerleyen zamanlarda, arada konuyla alakalı düzenli olmasa da, belirli teoriler temelinde ve sizlerin, aslında senin hayal gücün eşliğinde biraz saçmalayacağız .

Saçmalamaya hazır olun :)

Hoşçakalın...